Της Αικ.Γ. Δασκαλοπούλου
Ἡ Μάχη τοῦ Μαραθῶνος
Η Μάχη του Μαραθώνα ήταν μια αποφασιστική σύγκρουση του 490 π.Χ. στην πεδιάδα του Μαραθώνα, όπου οι λιγότερες Αθηναϊκές και Πλαταιανές δυνάμεις νίκησαν αποφασιστικά μια περσική εκστρατευτική δύναμη, σηματοδοτώντας μια καθοριστική στιγμή στους Ελληνοπερσικούς Πολέμους. Οι βαριά θωρακισμένοι Έλληνες οπλίτες κατατρόπωσαν τα περσικά πλευρά, αναγκάζοντάς τους σε υποχώρηση και καταλαμβάνοντας περσικά πλοία. Αυτή η ελληνική νίκη απέδειξε ότι οι Πέρσες μπορούσαν να ηττηθούν και τόνισε την αποτελεσματικότητα των ελληνικών στρατιωτικών τακτικών.
Ἐντός τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου τοῦ 490 π.κ.ε., ἔλαβε χώρα μία ἐκ τῶν σημαντικωτέρων συγκρούσεων τῆς παγκοσμίου ἱστορίας.
Η Μάχη τοῦ Μαραθῶνος.
Ἡ σύγκρουσις ταύτη ἀπετέλεσε τὸ κορυφαῖον ἐπεισόδιον τοῦ πρώτου Περσικοῦ πολέμου καὶ ἐνετάχθη εἰς τὸν εὐρύτερον ἀγῶνα τῶν Ἑλλήνων ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς πολιτικῆς αὐτονομίας.
Οἱ ἀντιμαχόμενοι
Ἀφ’ ἑνὸς ἦσαν οἱ Πέρσαι, ἡ ἡγεμονικὴ δύναμις τῆς Ἀνατολῆς, ὑπὸ τὴν ἀρχηγίαν τῶν στρατηγῶν Δάτι καὶ Ἀρταφέρνους, ἐκπροσωποῦντες τὴν βασιλείαν τοῦ Δαρείου Α΄.
Ἀφ’ ἑτέρου ἦσαν οἱ Ἀθηναῖοι, ἐνισχυμένοι ὑπὸ τῶν Πλαταιέων, μικρὸν μέν, ἀλλὰ ἐνθουσιῶδες σύμμαχον.
Ἡγεμόνες τῶν Ἀθηναίων ὑπῆρξαν οἱ δέκα στρατηγοί, ἐξ ὧν τὸν ἔσχατον λόγον εἶχεν ὁ πολέμαρχος Καλλίμαχος, ἐνῶ κεντρικὸς στρατιωτικὸς νοῦς ἀνεδείχθη ὁ Μιλτιάδης ὁ Νεώτερος.
Τὰ διακυβεύματα
Ἡ Περσικὴ δύναμις ἐπιδίωκε νὰ καθυποτάξῃ τὴν Ἀθήναν, τιμωροῦσα τὴν πόλιν διὰ τὴν συμβολὴν αὐτῆς εἰς τὴν Ἰωνικὴν ἐξέγερσιν.
Ὁ κίνδυνος ἦτο οὐχὶ μόνον πολιτικὸς, ἀλλὰ καὶ πολιτισμικὸς· ἐνδεχομένη πτῶσις τῶν Ἀθηνῶν θὰ ἐσήμαινεν ὑποταγὴν τῆς Ἑλλάδος ὑπὸ τὴν δεσποτείαν τῆς Ἀνατολῆς.
Ὅπως χαρακτηριστικῶς ἀναφέρει ὁ Ἡρόδοτος, οἱ Ἕλληνες ἐμάχοντο «ὑπὲρ ἑαυτῶν καὶ τῶν πατέρων καὶ τῶν παῖδων» (Ἡρόδοτος, VI, 109).
Ἡ ἔκβασις καὶ ἡ σημασία
Ἡ τακτικὴ τοῦ Μιλτιάδου, ἡ ἐπιμήκυνσις τῆς παρατάξεως καὶ ἡ ἐνίσχυσις τῶν πτερύγων, ἐπέτρεψαν τὴν περικύκλωσιν τοῦ πολυαρίθμου ἐχθροῦ.
Οἱ Πέρσαι ἐτράπησαν εἰς φυγήν πρὸς τὰ πλοῖα, καὶ οἱ Ἕλληνες ἐπέτυχαν μίαν νίκην πού, κατὰ τὸν Πλούταρχον, ἐγένετο «τῆς Ἑλλάδος ἄνθος καὶ ἀρχὴ μεγάλων ἐλπίδων» (Πλούταρχος, Μιλτιάδης, 5).
Ἡ Μάχη τοῦ Μαραθῶνος δὲν ἀπετέλεσε μόνον στρατιωτικὴν ἐπιτυχίαν, ἀλλὰ καὶ σταθμὸν παγκοσμίου σημασίας.
Ἐσήμανε τὴν δυνατότητα μιᾶς πόλεως-κράτους, μικρᾶς ἀριθμητικῶς, νὰ ἀντισταθῇ ἐπιτυχῶς ἐναντίον μιᾶς ἀπείρως μεγαλυτέρας ἀυτοκρατορίας.
Ἐν τῇ ἐξελίξει τῆς ἱστορίας, ἡ νίκη αὕτη ἐθεωρήθη θεμέλιον τῆς διασώσεως τῆς Ἑλληνικῆς ἐλευθερίας καὶ, κατ’ ἐπέκτασιν, τῆς ἀναπτύξεως τῆς δημοκρατίας καὶ τοῦ δυτικοῦ πολιτισμοῦ.
Ἀκόμη καὶ σήμερον, ὁ Μαραθὼν συμβολίζει τὴν ἔννοιαν τοῦ ἀγῶνος ὑπὲρ ἀξιῶν ὑπερβατικῶν, ἐλευθερίας, δικαιοσύνης καὶ πολιτικῆς αὐτονομίας.
Βιβλιογραφία και πηγές:
1. Ἡροδότου Ἱστορίαι, βιβλίον ΣΤ΄, ἐκδ. Κάκτος, Ἀθῆναι 1993.
2. Πλουτάρχου, Βίοι Παράλληλοι: Μιλτιάδης, ἐκδ. Ζήτρος, Θεσσαλονίκη 2001.
3. Παπαρρηγόπουλος, Κ., Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, τόμ. Α΄, ἐκδ. Ἐλευθερουδάκης, Ἀθῆναι 1925.
4. Βερναρδάκης, Δ., Ἱστορία τῶν Περσικῶν Πολέμων, ἐκδ. Σακελλαρίου, Ἀθῆναι 1972.
5. Σβορώνος, Ν., Εἰσαγωγή εἰς τὴν Ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος, ἐκδ. Θεμέλιο, Ἀθῆναι 1980.
Εικόνα: Διαδίκτυον
[Persian Archers at Darius’ palace at Susa. Exhibited in Pergamon Museum / Vorderasiatisches Museum in Berlin.]
