Μια πρωτοποριακή γενετική μελέτη αποκάλυψε ότι το DNA των κατοίκων της Μέσα Μάνης (Εσωτερική Μάνη) αποτελεί ένα μοναδικό «γενετικό νησί» στην Ευρώπη. Λόγω της γεωγραφικής απομόνωσης που εκτείνεται σε διάστημα δέκα αιώνων, ο πληθυσμός παραμένει ένας από τους πιο γενετικά διακριτούς στην ήπειρο.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν την Τετάρτη στο περιοδικό Communications Biology (Nature Portfolio), καταδεικνύουν ότι πολλές προγονικές γενεαλογίες των σημερινών κατοίκων μπορούν να εντοπιστούν στην Εποχή του Χαλκού, την Εποχή του Σιδήρου και τη Ρωμαϊκή περίοδο εντός της ελληνικής περιοχής.
Μάνη: Μια γη πέτρας και αυτονομίας
Η Μέσα Μάνη – η τραχιά περιοχή νότια της Αρεόπολης που χαρακτηρίζεται από άγρια βουνά, εντυπωσιακές ακτές και εμβληματικούς πέτρινους πύργους – έχει από καιρό γοητεύσει ταξιδιώτες και ιστορικούς, συμπεριλαμβανομένων του Ιουλίου Βερν και του Πάτρικ Λι Φέρμορ. Ο ανθεκτικός χαρακτήρας και το πολεμικό πνεύμα των Μανιατών τους επέτρεψαν να διατηρήσουν την αυτονομία τους έναντι διαδοχικών κατακτητών. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι κάτοικοι της Μάνης έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην Ελληνική Επανάσταση του 1821.
Μια διεθνής ερευνητική ομάδα – αποτελούμενη από επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, το Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Κέντρο Υγείας Αρεόπολης και το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου – επικεντρώθηκε στην προέλευση αυτού του μοναδικού πληθυσμού.
«Αυτή είναι μια περιοχή της ηπειρωτικής Ελλάδας που δεν μοιάζει με καμία άλλη», λέει ο επικεφαλής συγγραφέας Δρ. Λεωνίδας-Ρωμανός Νταβράνογλου. «Με τους πύργους του πολέμου, την αρχαϊκή διάλεκτο και τα μοναδικά έθιμα, θέλαμε να λύσουμε ιστορικά αινίγματα και να δώσουμε φωνή σε ξεθωριασμένες παραδόσεις».
Επιστημονική μεθοδολογία για το DNA της Μάνης
Οι ερευνητές ανέλυσαν γενετικό υλικό από περισσότερους από 100 άνδρες κατοίκους χρησιμοποιώντας καινοτόμες μοριακές τεχνικές που παρέχονται από το FamilyTreeDNA – το εργαστήριο που είναι διάσημο για την απομόνωση του DNA του Μπετόβεν. Αυτά τα δεδομένα συγκρίθηκαν με χιλιάδες αρχαία δείγματα DNA και μια παγκόσμια βάση δεδομένων 1,3 εκατομμυρίων σύγχρονων ατόμων.
Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν ότι η Μέσα Μάνη είναι μια γενετική «κάψουλα του χρόνου». Σε αντίθεση με μεγάλο μέρος της ηπειρωτικής Ελλάδας και των Βαλκανίων, ο πληθυσμός δεν παρουσιάζει σχεδόν κανένα στοιχείο ανάμειξης από τις σλαβικές μεταναστεύσεις του 6ου αιώνα μ.Χ., οι οποίες άλλαξαν δραστικά το γενετικό και γλωσσικό τοπίο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
«Για τουλάχιστον 1.400 χρόνια, οι κάτοικοι της Μέσα Μάνης ήταν εξαιρετικά απομονωμένοι», εξηγεί ο Δρ. Νταβράνογλου. «Είναι πιθανώς οι άμεσοι απόγονοι του ίδιου λαού που έχτισε τις μοναδικές μεγαλιθικές δομές της περιοχής».
Ταυτότητα πέρα από τη γενετική και βασικά ευρήματα
Ο Δρ. Νταβράνογλου τονίζει ότι η «ελληνικότητα» είναι ένα πολιτιστικό χαρακτηριστικό, όχι γενετικό. «Το DNA μας βοηθά να φωτίσουμε άγνωστες πτυχές της ιστορίας, αλλά δεν ορίζει την ταυτότητα. Ενώ οι Μανιάτες παρέμειναν απομονωμένοι, όλοι οι άνθρωποι είναι τελικά μείγματα διαφορετικών πληθυσμών. Η γενετική μας ενώνει· δεν μας χωρίζει».
Ένας κοινός πρόγονος: Πάνω από το 50% των σύγχρονων ανδρών της Μέσα Μανιάτης κατάγονται από έναν μόνο άνδρα πρόγονο που έζησε τον 7ο αιώνα μ.Χ. Αυτό υποδηλώνει μια «πληθυσμιακή συμφόρηση» που προκαλείται από πόλεμο ή πανώλη, ακολουθούμενη από αιώνες απομόνωσης.
Πατριαρχική Δομή: Ενώ οι πατρικές γραμμές δείχνουν μακροχρόνια τοπική συνέχεια, οι μητρικές γραμμές υποδηλώνουν περιορισμένη επαφή με την Ανατολική Μεσόγειο, τον Καύκασο και τη Δυτική Ευρώπη. Αυτό αντανακλά μια αυστηρά πατριαρχική κοινωνία όπου οι άνδρες παρέμειναν ριζωμένοι, ενώ ένας μικρός αριθμός ξένων γυναικών ενσωματώθηκε στην κοινότητα.
Η μελέτη συνδύασε τη γενετική με προφορικές ιστορίες και αρχειακή έρευνα. Ο ντόπιος καλλιτέχνης Μιχάλης Κάσσης σημείωσε: «Δεν είναι τυχαίο ότι κανένας κατακτητής δεν εγκαθίδρυσε ποτέ πάτημα εδώ. Η γη ήταν ανελέητη. Πέτρες, ήλιος και θάλασσα – αυτή είναι η Μάνη. Το εύφορο έδαφος δεν παράγει εύκολα ήρωες».
Προχωρώντας, η ομάδα στοχεύει να χρησιμοποιήσει αυτόν τον γενετικό χάρτη για να εντοπίσει κλινικούς δείκτες και κληρονομικές ασθένειες. Ο καθηγητής Θεόδωρος Μαριόλης-Σαψάκος και ο Δρ. Ανάργυρος Μαριόλης σημείωσαν ότι η κατανόηση της «γενετικής ασπίδας» της Μέσα Μάνης θα μπορούσε να οδηγήσει σε καλύτερες στρατηγικές δημόσιας υγείας και να χρησιμεύσει ως μοντέλο για τη μελέτη άλλων απομονωμένων πληθυσμών στην Ελλάδα.
Πηγή: The Greek Reporter
